HET AANTAL GEWONE PADDEN NEEMT AF, SPEELT EEN HERPESVIRUS EEN ROL?
Het aantal gewone padden neemt al jaren af in heel Vlaanderen, zonder dat daar een duidelijke verklaring voor is. In dit onderzoek, hebben we gekeken of een weinig bekend virus, het bufonid herpes virus 1, dat minder dan tien jaar geleden werd ontdekt, hier mogelijk een rol in speelt. We hebben vastgesteld dat dit virus zich de afgelopen 13 jaar op spectaculaire wijze heeft verspreid en nu bijna overal aanwezig is in Vlaanderen, hoewel de precieze rol ervan in de achteruitgang van de paddenpopulatie nog onduidelijk is.
Waarom is dit belangrijk?
Gewone padden behoren tot de bekendste amfibieën van Europa, maar hun populaties nemen al zo’n 20 jaar lang langzaam af, om redenen die nog niet volledig gekend zijn. In 2018 ontdekten wetenschappers een nieuw virus, het bufonid herpesvirus 1 (BfHV1), dat donkere huidletsels bij padden veroorzaakt en in verband werd gebracht met een massale sterfte in Zwitserland. Sindsdien is het virus ook aangetroffen in het Verenigd Koninkrijk, Luxemburg en Duitsland, maar tot nu toe wist niemand hoe wijdverspreid het in België was, of dat het zou kunnen bijdragen aan het verdwijnen van de padden.
Wat we hebben gedaan en ontdekt
Tijdens de paddenmigratie van 2024 hebben we padden uit 20 paddenoverzet acties in heel Vlaanderen onderzocht, de helft met krimpende populaties, de helft met stabiele populaties, en ter vergelijking ook lever stalen van padden getest die in 2011 waren verzameld. We hebben het volgende vastgesteld:
In 2024 werden bij padden in 19 van de 20 vijvers huidletsels waargenomen die wijzen op het virus.
Het virus was in 2024 op veel meer locaties aanwezig dan in 2011, een stijging van ongeveer 40% naar bijna 100%.
Besmette padden hadden geen slechtere lichamelijke conditie, en de besmetting hield geen verband met de vraag of een populatie in aantal afnam of stabiel was.
Met andere woorden: dit virus heeft zich snel verspreid en is nu wijdverspreid, maar op zichzelf lijkt het de padden niet zichtbaar zieker te maken of op een eenduidige manier de afname te veroorzaken.
Wat nu?
Hoewel we de afname van de paddenpopulatie niet uitsluitend aan dit virus kunnen toeschrijven, betekent de snelle verspreiding ervan in combinatie met de aanhoudende populatiedaling dat het ook niet kan worden uitgesloten, het kan een van de vele factoren zijn, waaronder habitatverlies en vervuiling, die in de loop van de tijd een cumulatief effect hebben. Voortdurende monitoring zal ons helpen te begrijpen of de impact ervan in de toekomst toeneemt.
Wil je meer weten?
Je kunt de volledige wetenschappelijke studie hier lezen. Dit onderzoek maakt deel uit van het OSSOBufo-project, dat de oorzaken van de achteruitgang van de gewone pad (Bufo bufo) onderzoekt. Als je meer wilt weten over dit project, kun je de projectpagina op onze website bezoeken.
Wij danken het Speciaal Onderzoeksfonds van de Universiteit Gent voor de financiering van dit onderzoek (BOF23/GOA/008), evenals het FWO (1105824N) en alle vrijwilligers van Natuurpunt die hebben meegeholpen bij de padenpatrouilles. Alle stalen zijn verzameld in overeenstemming met de nationale vergunningen en voorschriften (ANB/BL-FF/V24-00174).
Opmerkingen