INVASIEVE VISSOORTEN DRAGEN BIJ AAN DE ACHTERUITGANG VAN DE GEWONE PAD
Aangezien de meeste amfibieën afhankelijk zijn van vijvers en poelen voor hun voortplanting, zijn ze een cruciaal deel van hun leven. Ook de gewone pad (Bufo bufo) is hiervan afhankelijk. Hoewel de soort algemeen voorkomt, nemen haar populaties op verschillende plaatsen sterk af. Samen met het INBO onderzochten we of de samenstelling van aquatische gemeenschappen samenhangt met de populatiestatus van de gewone pad (dalend of stabiel). Onze resultaten tonen aan dat vooral visrijke gemeenschappen, en in het bijzonder gemeenschappen met invasieve vissoorten, een bijkomende druk vormen op paddenpopulaties.
Wat en waarom hebben we dit gedaan?
De gewone pad gaat algemeen achteruit in Europa. Hoewel de precieze oorzaak nog niet bekend is, wordt er vermoed dat meerdere stressfactoren hieraan bijdragen. In dit onderzoek willen we bepalen of de structuur van aquatische gemeenschappen een rol speelt in de achteruitgang van deze algemene soort. Hiervoor combineerden we veldonderzoek met een experiment om zo de invloed van aquatische gemeenschappen op de gewone pad te bestuderen.
Het predatie experiment
Tijdens dit experiment werden kikkervisjes en eisnoeren van de gewone pad ondergebracht in experimentele bakken. Er werden drie invasieve en drie inheemse vissoorten afzonderlijk bij deze eisnoeren en kikkervisjes geplaatst (één vissoort per bak). Zo onderzochten we hoe sterk de verschillende vissoorten prederen op de eerste levensstadia van de gewone pad.
Hieruit bleek dat:
Invasieve vissoorten zorgen voor een aanzienlijk lagere overleving van eisnoeren en kikkervisjes, wat wijst op een hogere predatiedruk.
Inheemse vissoorten geen effect hebben op de overleving van eisnoeren. Bij de kikkervisjes zorgt de tiendoornige stekelbaars echter wel voor een lagere overleving.
DNA in poelen
Naast het predatie-experiment verzamelden we waterstalen uit 20 poelen: 10 met stabiele paddenpopulaties en 10 met achteruitgaande populaties. Via environmental DNA (eDNA)-analyses brachten we de aanwezige soorten in kaart op basis van het DNA dat ze in het water achterlaten. Rivierkreeften kunnen niet met deze methode worden gedetecteerd, terwijl ook zij een belangrijke invloed kunnen hebben op paddenpopulaties. Daarom plaatsten we aanvullend fuiken om hun aanwezigheid vast te stellen.
Hieruit bleek dat:
Achteruitgaande paddenpopulaties geassocieerd waren met visrijkere aquatische gemeenschappen.
Invasieve soorten niet significant geassocieerd waren met de populatiestatus. Toch werden bijna alle invasieve soorten aangetroffen in poelen met achteruitgaande paddenpopulaties.
Gevolgen voor natuurbeheer
Deze resultaten bieden belangrijke inzichten en kunnen helpen bij het beheer van paddenpoelen. Ze tonen aan dat de predatiedruk door vissen, en vooral door invasieve vissoorten, niet mag worden onderschat. De impact op de overleving van eisnoeren en kikkervisjes verschilt naargelang de vissoort en de complexiteit van de poel. Dit toont aan dat men bij het beheer van paddenpoelen niet alleen aandacht moet besteden aan de waterkwaliteit, maar ook aan de samenstelling van de aquatische gemeenschappen. Een gerichte bestrijding van invasieve vissoorten kan een effectieve manier zijn om stabiele paddenpopulaties te behouden.
Wil je meer weten?
Je kunt de volledige wetenschappelijke studie hier lezen. Dit onderzoek maakt deel uit van het OSSOBufo-project, ondersteund door het Speciaal Onderzoeksfonds van de Universiteit Gent (BOF23/GOA/008), dat de oorzaken van de achteruitgang van de gewone pad onderzoekt. Als je meer wilt weten over dit project, kun je de projectpagina op onze website bezoeken.
Opmerkingen