WAAROM WORDT DE ENE SALAMANDER ZIEK EN DE ANDERE NIET? NIEUWE INZICHTEN IN DE STRIJD TEGEN BSAL.

Salamanders worden zwaar bedreigd door de schimmel 'Bsal'. Deze schimmel groeit op de huid van de dieren en veroorzaakt de dodelijke ziekte chytridiomycose. Om onze salamanders te redden, is het cruciaal dat we deze ziekte beter begrijpen. In onze nieuwste studie zochten we uit waarom de ene salamander bezwijkt aan de infectie, terwijl de andere er veel minder last van lijkt te hebben. Hoe proberen de salamanders deze schimmel van zich af te vechten? Onze resultaten wijzen op een evolutionaire afweging tussen de energie om de normale lichaamsfuncties draaiende te houden én een zware immuunreactie op te starten.

Italiaanse kamsalamander, Triturus carnifex (© Eduardo Fernández Meléndez)

Waarom is dit belangrijk?

Amfibieën zijn de meest bedreigde gewervelde diergroep ter wereld; ruim 40% van alle soorten loopt gevaar. Een van de grootste boosdoeners is de snelle opmars van infectieziekten. De Bsal-schimmel dook recentelijk op in Europa en leidde al tot een grote sterfte onder salamanders in België en Nederland. Om verdere achteruitgang te stoppen, is meer onderzoek naar deze schimmel van levensbelang.

Hoe we dit onderzochten & wat we vonden

Om te begrijpen waarom de ziektegevoeligheid zo sterk verschilt per individu, onderzochten we de genen en de huidbacteriën (het huidmicrobioom) van Italiaanse kamsalamanders die besmet waren met Bsal. Dit is wat we ontdekten:

• De nuttige bacteriën op de amfibieënhuid, die normaal gesproken beschermen tegen bepaalde ziektes (zoals de bekende Bd-schimmel), blijken bij Bsal nauwelijks een rol te spelen.

• Zodra salamanders in contact komen met Bsal, zetten ze hun afweersysteem op scherp en worden genen voor ontstekingsreacties volop geactiveerd. Dit gaat echter direct ten koste van de genen die zorgen voor de aanmaak van keratine, een onmisbare bouwsteen voor een sterke, intacte huid.

• Opvallend genoeg werden juist de dieren met de heftigste genetische reactie – een overactief immuunsysteem gecombineerd met een sterk verlaagd normaal metabolisme – het zwaarst ziek.

  
  

Kortom: de vatbaarheid voor Bsal lijkt alles te maken te hebben met energieverdeling. Wanneer een salamander te veel energie weghaalt bij het onderhoud van de huid en de normale stofwisseling om alles op de afweer te gooien, pakt dit juist nadelig uit.

Hoe nu verder?

Onze studie laat zien hoe belangrijk het is om te blijven onderzoeken waarom individuele dieren zo verschillend reageren op ziektes. Deze nieuwe inzichten vormen een belangrijke stap vooruit in de wereldwijde bescherming van amfibieën.

Meer weten?

Wil je de wetenschappelijke details induiken? Je vindt ons volledige artikel hier! Dit onderzoek maakt deel uit van het GLOSSI-project, dat wordt gefinancierd door de European Research Council (ERC). Hierdoor kunnen wij ons blijven inzetten voor de gezondheid van amfibieën. Neem gerust een kijkje op de projectpagina van onze website voor meer informatie!